অধ্যায় একশত বত্রিশ: কুয়াশাও নয়, ধোঁয়াও নয়, জীবন যদি কভু মনে হয় স্বপ্নময়
দamingshān છોડેને ષે પહેલાં, jiāng yào shān-er bāire 'daming khanyī n kārjālaya' dvārā khodavāme ālā saptarishī-rathna-khani joyā.
khan-bāre ūpr ājāī sahastro bikhī-sādhuko bharātī kare lūchhi kām chalā chhe. rapratna shudhārvā māte eka eka sānchā-bhātthī pan banāvi dīdhā chhe.
bhale j shramikone divya-shakti dharavtā yodhhā-shramiko chhe, pan khān etalī ūnchī chhe ke ratna-khanan thavā māte thodo samay lāgshē.
"mahā-senāpatine namaskār!" shramiko jyāre alaukika tej dharavtā ane sarp-lathi dharavtā mahā-senāpatine joyā, tyāre potānā kām bandh karī, jiāng yào ne namaskār kashyo.
āje ouyang senāpati damingshānnā sena-sādhuko man mān motu sthān dharāve chhe.
"māfi apāvo." jiāng yào sarp-lathi tekīne khān-er kināre āvyā, ane joyu ke eka vyās ardhā mail ane chhe mail gahanī motī khān banāvi dīdhā chhe.
dhum-dhum!
ghanā lokonē khānī niche khodvāni sāmāgrī hilāvī, māthī thailīmā mātī bharī, pāchhā uḍīne bahār nākhī, ane pāchhā niche utarī gayā.
sahastro lokonā ākāri sthāne, shramiko uḍtā uḍtā āvatā-jatā hatā, ane khānī kināre eka ḍikrī ubbhī thāī gaī hatī, jyā nava mātī umervāmā āvatī hatī.
dekhāv māte bhavyate lagtī hatī.
āvo motō khān khali yoddhā-shramiko j banāvi shake chhe, sāmāny jano thi kadi na thāy.
jiāng yào niche besyā, eka muṭhī mātī laī, jamanē hāthe masalyā, pachhi sacho santosh thāy chhe.
ā damingshānnī potānī saptarishī-rathna khani chhe.
mahā-senāpati mātīne nāknī pāsē laīne sūṁghyā, pachhi ākāshmā sūryasāmē joyu, ane vātavaranmā rahetā bikhī-sādhuko sāmē rahīnē kashyo: "tamē jānā cho, ā shu mātī chhe?"
tenē mātīno sugandh gamē chhe. chīn thi laīne ājna samay sudhī, rājāo thi laīne sadhārana jano sudhī, koi pan mātīno sugandh bhulato nathi.
kem ke mātī te rājya chhe.
shramiko jhānyā nahī ke senāpati shu kahavā māge chhe, ane ek sāmānya mātī senāpatinu dhyān kem kherchī rahī chhe.
"pichhli piḍhīnā murkh māṇas chhī, senāpati mahoday mārgdarshan karo." ājubājūnā shramiko jaldīthi nivedan kashyu, mahā-senāpatinā prashna sāmē koi pan avaganā karvāmā sākhas nathi kar-tā.
jiāng yào sonerī suraj sāmē, ānkhonē nānī karī, hāth dhīmēthī chhodī dīdhā, mātī sūryasāmē hāth-māthī paḍvā māte chhodī dīdhā: "ā rājyani mātī chhe, ā mārā damingno rājya chhe."
rājyani mātī, damingnu rājya? rājya etalē shu?
shramikone lāgvu ke senāpatinā shabdo navā chhe, temane samaj nā paḍī, pan samjayu ke amuk arth chhe.
senāpatine teo rahasyamay māne chhe, ane potānā potānā lagē chhe, ā bhāv pan vichitra chhe.
jo mahāsenāpati na hot, tarē damingshān potho no pehlo ratna-khanan kayā thāto? etalā bikhīo rāt-divas tran ratnanu vetan kem pāmatā? sādhana kyā thī malatī?
temanē sāmbalyu chhe, daming khanyī n kārjālaynā lokoe mahāsenāpatinā banāvelān khori-yantra thi hajāro mil dur vanmā satya-shila khani shodhī kabhī chhe, jeno vistar motō chhe.
satyashila te nivas ane nagar banāvamā mahattvapurna sāmāgrī chhe, je man-shaktine roki shake chhe, ane yantra-tāntrno ādhār chhe.
damingshān potho no satya-shila khani dharave to, teo sasti nivas miltā raheshe.
mahāsenāpati vachan faryā nahi, temane kahyu hatu ke rehvānā māre ghara, ghare ghare nivas hovo joye.
damingshān mahā-senāpati āvyā pachhī, bhāgya badalāy gaya chhe.
jiāng yào ubhā thayā, ādarshavāla athvā kāmā vyasta shramiko sāmē joyu, mane lagyu pruthvīnā sāmānya kāmgaron sāmē joi rahya chhe.
mūlbhūt rītē, temā anē pruthvīnā shramikon mā shu fark chhe?
kānī nahī.
teo janamathī antar-yuddha, laḍāī, kaph-kāran māte nathi banelā. temānā ghanāro faktu sādhana māte, yodhāno gaurav ane paramparā tikāvamā māte chhe.
sāmānya jano samkshēp mā māte teo unchā chhe, pan yodhānā jagatmā teo durbhāgya sāmānya jano chhe.
jiāng yào eka ter-chauda varashni chhorīne joyu, je kashtapūrvak uḍtā uḍtā khānthi bahār āvī, ek hazar kilogran mātīni toklī bāhar nākhi.
tenā pachhi, te jagyā par besīne shvasan niyantran karvā lāgī, nānā chhehrā par pasino bharayelo hato, ane mailī jādī poshāk dhovāno samay pan na rahyo.
achānak, tenē ānkhon kholī, potānā samaksh ek lāmbo komal hāth joyo, jenā par ausadh-shishi hatī.
te yodhānā prāno bachāvamā sāmānya aushadh hatī. pan toh te sāmānya aushadh pan tenā māte kharidvī asambhav hatī.
chhorīe jaldīthī mātī par ghutane besīne, kānptā svarē kahyu: "nānī nīng yujian, senāpati mahodayne namaskār, nānī… alas nathi karatī."
shesh vāt aṅgī-jeman thayi gaī.
"māfi. tamē mārā thī ḍaro mā." jiāng yào besīne, aushadh-shishi tenā hāthmā mūkī dīdhī: "tārī umar chodah varash thi ochhī chhe, shām māte khānmajūr banī chhe?"
ā nīng yujian nāmī chhorī, faktu yoddhāni shuruvātni avasthai chhe, etalī nānī umarmā khānmajūr banī, spashṭ chhe ke parivār-ni sthiti vishishṭ chhe.
"nānī mahāsenāpatini krrupā māne chhe, mahāsenāpatini krrupā māne chhe!"
nīng yujian mahāsenāpatino sando shānt ane krrupāmal joyo, tyāre shānti maḷī. krrutajnata vyakt karīne, teo vinamrata thī bolyā:
"mahāsenāpatine kahyu chhe, mārā pitāne suvarn senao kāpī nākhyā, ane mātāni saptarishī chhitratā thāī gaī, pāthrī par paḍelā chhe. bījā ek bhāyne pan thodā samay pahelā saptarishī chhitratā thaī gaī. gharmā ilāj māte paisā na hatā, māre khānmajūr banvu paḍyu."
bā-betā banne chhitratāno shikar thayā chhe?
jiāng yào ne thodu rahasyamay lāgyu.
yodhāo māte sadhanāmā pagal thavanār ghanā chhe, pan chhitratā thavanār khub ochhā chhe. mā-betā banne ne chhitratā thavi eno arth chhe ke kyākai khot chhe.
sādhakone sadhanānā kārane thavanār ījo ghanī chhe, pan chhitratā te "dhani rog" chhe. sāmānya yodhāone chhitratāno avasar malato nathi.
chhitratā thavanār mukhya rītē yogyatā uṇchī hovā valā, athvā uchcha-shreṇī nā mārga dharavtā chhe.
jiāng yào pote aushadhikār chhe, tethī jaldī ākarshan thayu.
"tārī yogyatā shu chhe?" jiāng yào nīng yujianne puchhyu.
nīng yujianne atyanta uda s vadan dharavyo, jeno umar sāmē mel natho khāto: "mahāsenāpati, nānī pratham shreṇī chhe."
satyaloknī yogyatā, janmata prāpta dhyān ane sarvottam ādhār alag rahīne, kul nav kul śreṇīo chhe.
dvitīya nīchī śreṇī te uttam chhe, ane dvitīya unchī te pratibhāvān chhe.
āpratham śreṇī to vishishta pratibhā chhe. ā umarmā teo niśchit rūpē yodhānī pūrṇatā par hovī joye.
pan te faktu prārambhik avasthāmā chhe, tran star pānchhe chhe.
jiāng yào tarat pratibhā māte dukh anubhavu. ā ek sālo chhoro chhe, tenā bhāynu shu thayu?
"chālo, māre thārā bhāy ane mātāni sthiti jovā māte laī chalo." jiāng yào ubhā thāyā, mā-betā banne ne chhitratā thavī te ati asvabhāvika chhe.
chhitratā koī vanshagat rog nathi. evu durlabh karyu banne ne thayu, enā vagar kem bane? तपासī kariye, shodh malī sake chhe.
"hān." nīng yujian tarat anandit thāī gaī, mahāsenāpati moṭā aushadhikār chhe, shu te mātā ane bhāynī chhitratāni bimārī sārī karī shake chhe?
"nānī mahāsenāpatino dayā māne chhe..." nīng yujiane kānptā svarē kahyu.
……
nīng yujiannu ghar, nagarnā dakshinmā panch shata mil dur ek khaltī ghātima hatu, bilkul ekāntmā.
chhorīnī samjhuvani, koi bandhan na hatu, jeno kshobh jaṇāto hatu.
"...jyārthi mārī mātā chhitratā thāī pālā par paḍī, tyārthī sāmānya mānvi ni kuṭīmā rahevā kārane, nivasnī adarshata na hovā thī, harvakhata kharāb purush yodhāo manas-shakti thi jota hatā. amē bā-betī sūtī vakhate pan poshāk parherīne sūtī hatī, snān karvā pan himmat na thātī."
"pachhī, amē āyā sthal par sthantar karyu, lokothi dūr."
jiāng yào nīng yujiānnī vāto sāmblīne, te parivār māte dukh anubhavto hato.
te jiāng zhongda ek sadāchārī māṇas chhe.
thodīj vakharmā, banne jano sāmānya anganā bahār āvyā. ā ek sāmānya mānvi ni nānī kuṭī hatī, sāmānya viṭ mātī ane tṛṇ thi banelī, koi manas-shakti rokvānī, hamlo rakshā karvānī kshamata na hatī.
yodhā ne nivas na malke to, tē sāmānya mānvi jevu chhe.
jiāng yào kuṭīni sāmē joi, potānā bālpan mā tya kuthumbī sthān yād karyu.
ghano samay pahelā, koī yodhā nivas kharidvā samarth na hato, kem ke nivasni sāmāgrī sasti hatī. pan 'trin kul samjhauti' thāyā pachhī, dar varashe rakshas ane bhūtāno bhāri sāmāgrī khori apyu hatu, enmā nivasni sāmāgrī mahattvapurna hatī.
hazāro varash thāyā, zindī nivasni samāgrī bāhar chālī gaī, sthānīya sanchay ghatto gayo, bāhri sanchay vadhvro gayo.
parinām evu thayu ke rakshas-bhūt yodhāo sasti ane vishtrut nivas kharidvā samarth chhe, pan mānav yodhāoni nivasni kīmmat ūnchī rahe chhe, vadhvti jāy chhe.
parinamnā kārane shanzhōnu sāmānya sikhā-sādhuko, trīj bhāga nivas kharidvā samarth nathi, faktu sāmānya kuṭī athvā gufāmā rahe chhe. jeni pāsē nivas chhe, teo pan ek parivār ek chhotī gufāmā samay gujāre chhe.
nivas bāndhkāmno kharch ūncho, sarāy bādhi unchī, shānti sthiti kharāb, āthi samagra bikhīo dūr jaivāmā darto hato, yātrā karvāni sthiti na hatī, potānā kshētramā bandhī rahyo.
ā yoddhā-vargne pan gamtu hatu. teo kar, parichay patrak, nivas sādhan thī potānā kshētrni yodhāone niyantrit kartā, aṅgagati ghātāvtā.
"kharm kharm..." banne komal ane swachchh khānsi jiāng yātonā vichāro thbāvī dīdhā, avaj pan khub sando hato, jeno anirvachanīya ras hato.
"senāpati mahoday andar padhāro. ā garīb nivas atalī sasti chhe, pan mahoday padhārya chhe, anādr kītlo chhe, māphi māgu chhe."
nīng yujian umarmā nānī hova chhātā, garibno chhoro jaldi sikhī jāy chhe, te chatur ane samajdār chhe.
"koi vāndho nathi." jiāng yào udasīn rītē māthā hilāvyu, anganā mā pag mūkī, madhyastha khande pravesh karyu.
"mātāji, mahāsenāpati padhāryā chhe, mātā ane bhāynī bimārī țhārvā māte." nīng yujianno avaj anirvachanīya khushiyo thī bharayelo hato.
khāṭlā par, ek nārī andar sāmē sūtī hatī, kārī ghana vālo takiya par vikharayelā hatā.
tē nārīe chhorīno avaj sambhalyo, shareer tharatharyu, kashtapūrvak faryu, mukho dekhāryu.
bhale jiāng yào mān-sthirata majbut rākhe, pan ā chhehrāne jotā, te thodā chokit thāy gayā.
karan ke ā nārīno saundarya atyanta alaukika hato.
jiāng yào satyalokmā ghanī sundariyo joye chhe. āge thi krammā, wei rong, mei mei, jiāng cǎo, shāng xuān, jiāng xiùchéng, zhi jin, gumu nārī vagarë, badhī sundariyo chhe.
visheshma gumu nārī, teno saundarya svas-ruddh karno hato, sāmānya mānvi jevo na hato.
pan samaksh bimāri thī paḍelī nārī, gambhir bimār hova chhātā, teno rūp gumu nārī karī ochho na hato, shāng xuān thi pan uncho hato.
balki, gumu nārīnā saundarya ākāshī uncho hato, devī jevo, uṁchā sthān par, jeno dhyān sāmāni.
pan samakshni nārī, rogi dukhni sundarata hatī. vinamratā ni charam, komalatā ni charam, jeno shok samān.
jiāng yào samjayu ke shok-samān sundar nārī kevī hoy chhe.
shabdothi varnan asambhav chhe, jeno koi dukhni prāchin chitra dhīmēthī khulī rahyo chhe, chitrani sundari ānkh halāve chhe, te dhūm ke vāyu nathi, jivan svapna chhe.
……
PS: manmā dukh thāy chhe rudvānī ichchhā thāy chhe, gālakāle faktu chalis chandr patrikā hatī, o ho, nirdayi rūdnā!